కథ … కాలం

కథకు ఒక సౌలభ్యం ఉంది. తక్కువ నిడివితో ఒక అనుభవాన్నో, ఒక సంఘటననో ఆధారం చేసుకుని విస్త్రుతమైన విషయాలను చెప్పగల కథ, ఆధునిక సమాచార  సాంకేతికత కాలంలోకూడా చదువరులకు దగ్గర చేస్తోంది. సమాచార సాంకేతిక విప్లవం తరువాత సాహిత్యంలో మహా కథనాలూ సాహిత్య ప్రభంజనాలూ ఉంటాయా? ఉండవా? సాహిత్యంలోని వివిధ రూపాలు ఎలా కొనసాగబోతున్నాయి? అని నాలో కలిగిన అనుమానం ఈ వ్యాసానికి ప్రేరణ.

ఆధునిక కాలంలో కథ ఎలా ఉండబోతున్నది? సామాజిక విషయాలను ప్రస్తావించడంలో గానీ, సమాజంలోని విషయాలపట్ల ఆసక్తిని రేకెత్తించడంలో గానీ సాంప్రదాయికంగా కాక నేటి తరానికి అనువైన రీతిలో చెప్పగల మాధ్యమాలను కథ సంతరించుకుంటుందా? అసలు ఆధునిక సమాజంలో కథ పాత్ర ఏమిటి? అనే  విషయాలను సాహితీ మిత్రులతో పంచుకోవడానికి ఒక ప్రయత్నం చేద్దామనుకుని, అలా సమాజాన్ని ప్రభావితం చేయగలిగిన నేటి తరం కథల కోసం అన్వేషించాను. నా వెతుకులాటలో నాకు దొరికిన కథలను ఆధారంగా చేసుకుని పైన చెప్పిన సందేహాలకు సమాధానాలను వెతకడానికి ప్రయత్నిస్తాను.

సమాజంలో వస్తున్న అనేక మార్పులు మన జీవితాలను ఎప్పటికప్పుడు ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాయి. ఎవరో చెప్పినట్లు లలిత కళలు చరిత్ర గతికి సాక్ష్యాలు. అవి మానవ జీవితాలను ప్రభావితం చేసే అంశాలలో ప్రధానమైనవి. సాహిత్యం అందులో మరీ ముఖ్యమైనది. ఆధునిక సాహిత్యంలో కథ ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఎందరో ప్రముఖ రచయితలు కథ ద్వారా మానవ జీవితంలోని అద్భుత, బీభత్స, భయానక, విషాద, కరుణ రసాలతోపాటు ప్రేమనూ ప్రపంచానికి చెప్పారు. టాల్ స్టాయి నుండి ఓ హెన్రీ, మొపాసా, చెఖోవ్, లూసున్, కొడవటిగంటి, చలం, ప్రేంచంద్, కిషన్ చందర్, ఇస్మత్ చుగ్తాయి, మహా శ్వేతాదేవి వంటి ప్రముఖుల నుండి నేటి ఆధునిక తరం రచయితల వరకు ఎన్నో విషయాలను కథల ద్వారా చెప్పారు.  

అయితే, ప్రస్తుత కథ సమాజాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తున్నది? కొత్త కథకులకు ప్రస్తుత కథ ఎలా మార్గదర్శన చేస్తున్నది? అలాంటి కథల కోసం సాగిన నా అన్వేషణ ఆధునిక కథను ప్రభావితం చేయగలిగిన ఐదు కథలను నా ముందుంచింది. అందులో ఒక కథ కెన్ లియు రాసిన కాగితపు బొమ్మ (The Paper Menagerie).

1976 లో జన్మించిన కెన్ లియు శాస్త్ర కాల్పనిక కథలూ, అద్భుత కథలూ రాస్తున్నారు. చైనా కథలను ఆంగ్లంలోనికి అనువాదం చేస్తున్నారు. తన కథలకు హ్యూగో, నెబ్యులా, ప్రపంచ ఫాంటసీ అవార్డుతోపాటు ఎన్నో ప్రశంసలను అందుకున్నారు. కాగితపు బొమ్మ (The Paper Menagerie Other Stories’) 2016 లో వెలువడిన తన మొదటి కథా సంపుటం. ఈ కథా సంపుటంలోని  కాగితపు బొమ్మ’’ అనే కథ హృదయాన్ని కదిలించే ఒక మహా గాథ. కొద్ది పేజీలలో చెప్పబడిన ఈ కథలో విషయ విస్తృతి చాల పెద్దది. ఒక అమెరికన్ తండ్రికీ, చైనా తల్లికీ వారసుడైన జాక్ కథ ఇది. కథ జాక్ జ్ఞాపకాలలోని తన బాల్యంతో ప్రారంభమై యవ్వన దశలో, వివాహ జీవితం తొలినాళ్ళలో ముగుస్తుంది. కాగితంతో వివిధ ఆకృతులు తయారు చేసే ఒక కళ చుట్టూ తిరిగే ఈ కథ ఒక చైనా యువతీ అమెరికన్ యువకుడితో దాంపత్యానికి దారి తీసిన పరిణామాలూ, ఇంగ్లీషు మాట్లాడలేని ఆ యువతి అమెరికా బడిలో చదువుతున్న తన కుమారుడికి క్రమక్రమంగా దూరమవుతున్న  వైనం, చిన్నతనంలో తల్లిని అమితంగా ప్రేమించిన బాలుడు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆమె లోని లోపాలను నిరసిస్తూ దూరం కావడం ఈ కథలో ప్రధాన అంశాలు. చదువరిలో ఆలోచన రేకెత్తించే విషయాలు కథలో విస్తారంగా ఉన్నాయి. మనిషికి చదువు నేర్పే సంస్కారం ప్రజాస్వామికంగా అవతలి వారికి విలువనివ్వడం, ఒక మనిషిని అంగీకరించినప్పుడు అన్ని లోపాలతో సహా ఆ మనిషిని స్వీకరించగలగడం వంటి వాటితో మొదలై పిల్లల తెలియని తనం, ఆధునిక జీవన శైలిని అందుకోవాలనే ఆరాటం, జపాన్లో పుట్టి చైనాలో పరిఢవిల్లిన ఒక సంప్రదాయ కళా, దానితో పాటే జోడించబడిన మాంత్రిక వాస్తవికతా, సాంస్కృతిక విప్లవ కాలంలో నిరాశ్రయులైన చైనా ప్రజలు ప్రక్క దేశాలకు రహస్యంగా తరలి పోవడం, ఆ దేశాలలో వారి దుర్భర జీవితం వంటి వెన్నో మనం ఈ కథలో చూస్తాం.

దీనితో పాటు చదువరిలో ఆసక్తి రేకెత్తించి కథ ముగిసిన తర్వాత కూడా చదువరి కొన్ని విషయాలను తరచి చూసేటట్లు చేయడం ఈ కథ ప్రత్యేకత. కథ చదువుతున్నప్పుడే చైనా సాంస్కృతిక విప్లవానికి ఉన్న మరో కోణాన్ని ఈ కథ తడిమిందా అనిపించింది. ఒక్కసారి చైనా సాంస్కృతిక విప్లవం జరుగుతున్న కాలంలో సాంస్కృతిక విప్లవం పై పెట్టుబడిదారీ దేశాల ప్రచారం గుర్తుకొచ్చింది. సుమారుగా చైనా సాంస్కృతిక విప్లవం ముగిసే కాలంలో పుట్టిన కెన్ లియు ఆ ప్రభావాలకు అతీతుడు కాలేక పోయాడేమో అనిపించింది.

ఈ కథ చదువరుల ముందు కొన్ని వాస్తవాలను ఆవిష్కరిస్తూనే మరికొన్ని విషయాల చర్చకు తావిచ్చింది. కథ నిడివి 13 పేజీలే అయినప్పటికీ ఎంతో విషయ విస్తృతి కలిగి సరళంగా చదువరులకు అర్థమయ్యే శైలిలో ఉన్న ఒక సంక్లిష్టమైన కథ ఇది. ఈ కథ నేటి తరం కథకులను ప్రభావితం చేస్తుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.ఈ కథ బాల్యంలోని ఆసక్తితో అద్భుతాలపట్ల పసితనానికి వున్న మక్కువతో ప్రారంభమవుతుంది. జాక్ వయసు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఇంటి గడప దాటి బయటి ప్రపంచాన్ని చూడడం మొదలైనప్పటి నుండి అతడిలో కలిగిన పరిణామాలు మన చుట్టూ వున్న యువతలో మనం సాధారణంగా చూస్తున్నవే. బాల్యంలో అమ్మే  ప్రపంచం. అమ్మ ఒక అద్భుతం. బయటి ప్రపంచంలోకి అడుగు పెట్టాక ఇంటిలోని పరిమితులనూ లోపాలనూ బయటి ప్రపంచంతో పోల్చడం మొదలయ్యాక సగటు యువతరం పొందే ఆత్మ న్యూనత భావం ఒక సామాజిక రుగ్మత. జాక్ దానికి మినహాయింపు కాలేదు. మన చుట్టూ పెరుగుతున్న వస్తు వినిమయ సంస్కృతి మనల్ని ఇంటికి దూరం చేసి పెట్టుబడికి లాభం చేకూర్చడం మనకు తెలియకుండానే జరిగే ఒక ప్రక్రియ.

సమాజంలో ఎప్పుడైతే వస్తువులకు వెలకట్టడం మొదలైందో అప్పుడే మనిషితో సహా సమస్త సమాజం వెలకట్టగలిగిన వస్తువైంది. ఆ విలువ చేతులు మారడం జాక్ తల్లి స్థాన చలనాలలో మనం చూస్తాం. సమాజంలో స్త్రీలకున్న గుర్తింపు అనేక పరిమితులతో కూడి వుంటుంది. స్త్రీలు తమ స్వేచ్చా స్వాతంత్ర్యాల కోసం పోరాడవలసి వస్తే అది ఒక దుర్భర యుద్ధం. తనను తాను తెలుసుకోలేని స్త్రీ, తెలుసుకోనివ్వని సమాజం ఈ కథలో మనల్ని కంట తడి పెట్టిస్తాయి.

మనుషులూ, వారి ఆకాంక్షలూ, జీవన వాస్తవాలూ, ఇవన్నీ పరస్పరం సంఘర్షించుకునే అంశాలుగానే సమాజంలో ఉంటాయి. ఇన్ని విషయాలను తక్కువ నిడివిలో అతి తక్కువ పాత్రల ద్వారా తడిమిన కెన్ లియు కథ ఇటీవలి కాలంలో వచ్చిన అతి కొద్ది గొప్ప కథలలో ఒకటి. ఈ కథను విశ్లేషకులు వారి వారి చైతన్యపు స్థాయిని బట్టి విశ్లేషిస్తున్నారు. కథలో చర్చించిన విషయాలకన్నా సూచించిన విషయాల పట్ల పరుగెత్తే ఆలోచనలతో చదువరులు ప్రాణం వున్న బొమ్మలలోని అసహజత్వంతో సహా సాంస్కృతిక విప్లవ కాలంలోని వాస్తవాల గురించీ ఆలోచిస్తారు.

ఒక కథ చదువుతున్నప్పుడు కథలోని అంశాలు చదువరిని తన వెంట తీసుకు పోవడంతోపాటు కథ పూర్తయ్యాక వూపిరాడనీయని అనిశ్చితిలో ఉంచడం, ఒక సామాజిక చైతన్య ప్రేరణ సూచిక. ఆ విధంగా చూస్తే ఈ కథ చాలా సఫలమయ్యింది.

కాగితపు బొమ్మ

అమ్మానాన్నలు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆగకుండా ఏడుస్తూ వుండడం నా మొదటి జ్ఞాపకం..

నా ఏడుపు ఆపడం సాధ్యం కాక నాన్న గది వదిలిపోయాక అమ్మ నన్ను వంట గదిలోకి తీసుకెళ్లి భోజనం బల్ల ముందు కూర్చోపెట్టి కన్నా కన్నా చూడు చూడు అంటూ ఫ్రిడ్జ్ పైన దొంతరలుగా పేర్చిన కాగితపు పోట్లాలనుంచి ఒక కాగితపు కవరు తీసి బల్లపై పరిచింది. అమ్మ కొన్ని సంవత్సరాలుగా క్రిస్మస్ కానుకలపై వచ్చిన అన్ని కాగితపు కవర్లను ఒకదానిపై ఒకటి దొంతరలుగా దాచిపెడుతోంది.

నా ముందు పరచిన కాగితాన్ని సరిచేసి మడవటం మొదలెట్టింది. నా ఏడుపు ఆగిపోయింది. ఆసక్తిగా చూడడం మొదలెట్టాను.

అమ్మ కాగితాన్ని వెనక్కీ తిప్పి మళ్ళీ మడిచింది, సరి చేసింది. చుట్ట చుట్టింది తిప్పింది కాగితం మొత్తం మాయం అయ్యి అమ్మ దొసిట్ళోకి వెళ్లింది. చిన్నగా తయారైన ఆ కాగితపు మడతల్ని తన రెండు చేతులతో నోటిదగ్గరికి తీసుకుని గాలిబుడగని ఊదినట్లు ఊదింది.

కన్నా! చూడు ఇది వొక పులి, లచ్చు’ “ అంటూ తన రెండు చేతులతో దాన్ని టేబుల్ మీద నిలబెట్టింది. ఒక చిన్న కాగితపు పులి, రెండు పిడికిళ్ళంత మాత్రమే ఉన్న పులి, ఆ టేబుల్ మీద నిలబడింది. ఆ పులి చర్మం కాగితం కవరు రంగులతో ఆకుపచ్చని క్రిస్మస్ చెట్టు ఆకులతో, ఎర్రటి బొమ్మలతో నిండి ఉంది.

అమ్మ తయారు చేసిన ఆ పులి వైపు కదిలాను. దాని తోక ముడుచుకుంది. ఒక ఆటలాగా నా వేలివైపు దూకింది. గుర్ర్ర్ అని అరిచింది. దాని అరుపు పాత వార్తాపత్రికలు గాలికి కొట్టుకుంటున్న చప్పుడుకూ పిల్లి అరుపుకీ మధ్యలో వుంది.

ఆశ్చర్యంగా నవ్వాను. నా చూపుడు వేలితో దాని వీపు పై నిమిరాను. నా చూపుడు వేలికింద దాని శరీరం కదలికలూ కుర్ర్ మనే శబ్దాలూ వినబడ్డాయి. “ఝే జ్హియో జేచ్చి” అంది అమ్మ ఇది ఒరిగామి.

అప్పుడు అది ఏమిటో నాకు తెలియదు. కాని అమ్మ ఊపిరిలో ఆ శక్తి ఉంది. అమ్మ నింపిన ఊపిరి నింపుకున్న ఆ కాగితపు బొమ్మలు ఆమె జీవితాన్ని పంచుకున్నట్లు అమ్మతో పాటే తిరగసాగాయి. అది అమ్మ అద్భుత ఇంద్రజాలం.

నాన్న అమ్మను ఒక ప్రకటనలో చూసి ఎంచుకున్నాడు. నేను హై స్కూలులో వున్నప్పుడు నాన్న దగ్గర ఈ విషయాలు తెలుసుకున్నాను. అప్పుడు నన్ను మళ్ళీ అమ్మతో మాట్లాడించాలని ఆయన ప్రయత్నం.

1973 లో ఆయన పరిచయ వేదికల కాగితాలు చూస్తున్నప్పుడు అమ్మ వివరాలున్న చోట ఆయన చూపు ఆగిపోయింది. ఆ ఫోటోలో కుర్చీలో కూర్చుని కెమేరావైపు మొహాన్ని తిప్పింది. అందంగా అల్లబడిన పొడవాటి నల్లని జుట్టు ఆమె మెడమీదనుంచి వొడిలోకి జాలువారింది. ఆకుపచ్చని పట్టు బట్టలతో వున్న ఆమె చూపు ఒక ప్రశాంతమైన చిన్న పిల్ల చూపులాగుంది.

“అదే నేను చూసిన ఆఖరు పేజీ” అన్నాడు నాన్న.

పరిచయవేదిక కాగితాలలో వివరాలు ఆమె వయస్సు 18 సంవత్సరాలనీ, ఆమెకు నాట్యమంటే ఇష్టమనీ, హాంగ్ కాంగ్ అమ్మాయి కనుక చక్కటి ఆంగ్లంలో మాట్లాడగలదనీ చెప్పాయి. అయితే తరువాత కాలంలో అవేవీ నిజం కాదని తెలిసిపోయింది.

నాన్న అమ్మకు వుత్తరం రాసాడు. పరిచయవేదిక వాళ్ళు అమ్మకూ నాన్నకూ మధ్య ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు నడిపారు. చివరికి నాన్న అమ్మను కలవడానికి హాంగ్ కాంగ్ వచ్చాడు.

“ వేదిక వాళ్ళే అమ్మ తరుపున ఉత్తరాలు రాసేవాళ్ళు. అమ్మకు “హలో”, “గుడ్బై” తప్ప వేరే ఇంగ్లీషు తెలియదు.”

‘ఎలాంటి ఆడది ఇలాంటి వివరాలతో పరిచయవేదిక ద్వారా అమ్మబడాలనుకుంది’ ఉన్నత పాఠశాల యువ రక్తం నాలో ఆవేశం కలిగించింది. యవ్వనానికి ఆ ఆవేశం వొక వైన్ లాంటిది.

నాన్న కోపంతో వేదికవారిని డబ్బులు వెనక్కి అడగకుండా అక్కడ హోటల్ లోని ఒక మహిళా సహాయకురాలిని అమ్మకూ తనకూ మధ్య దుబాసీగా కుదిరించుకున్నాడు.

“తను నన్ను చూసిన కన్నులలో భయమూ, ఆశా దోబూచులాడినట్లనిపించింది. నేను మాట్లాడింది సహాయకురాలు అనువదించడం మొదలెట్టాక ఆమె మొహంలో వొక అరనవ్వు తోచింది”.

నాన్న కనెక్టికట్ కు తిరిగి వచ్చాక అమ్మ అమెరికా రావడానికి కాగితాలు సిద్ధం చేశాడు. వొక సంవత్సరం తర్వాత ‘టైగర్’ సంవత్సరంలో నేను పుట్టాను.

*** *** ***

నా కోరికతో అమ్మ వొక గొర్రెనూ, వొక జింకనూ, ఒక నీటి ఏనుగునూ కూడా కాగితాలతో చేసి ఇచ్చింది. మేము కూర్చునే గదిలో అవి పరుగులు పెడుతుంటే లచ్చు వాటిని వెంటాడేది. గాండ్రిస్తూ వాటిని దొరకబుచ్చుకున్నప్పుడు వాటిలోని గాలి మొత్తం బయటికి వెళ్ళేవరకు అణచివేసి కాగితపు ముక్కగా చేసేది. నేను మళ్ళీ గాలి ఊది వాటిని పరుగులెత్తించేవాడిని.

కొన్ని సార్లు అవి ఇంకా విచిత్రమైన ప్రమాదాల్లో పడేవి. ఒకసారి నీటి ఏనుగు పరిగెత్తి భోజనాల బల్లపై వున్న సోయా సాస్ గిన్నెలోకి దూకింది. (నిజం నీటి ఏనుగులా అది ఈదాలనుకున్నది). నేను వెంటనే దాన్ని బయటికి తీసాను. అప్పటికే దాని కాళ్ళ లోపలి భాగమంతా సాస్ తో నిండిపోయి వుంది. ఆ కాళ్ళతో అది బల్లపైన నిలబడలేకపోయింది. బల్లపైకి వొరిగి పోయింది. నేను దాన్ని ఎండ బెట్టానుకానీ దాని కాళ్ళు బిగుతుగా అయిపోయాయి. అది కుంటుతూనే నడిచేది. అమ్మ మెల్లగా దాని కాళ్ళు రుద్ది సరళంగా చేసి దాని హృదయ బాధను తగ్గించింది.

మేము ఇంటివెనక తోటలో ఆడుకుంటున్నప్పుడు లచ్చు పిట్టల మీదికి దాడి చేసేది. ఒక సారి ఒక పిట్ట ఆగ్రహంతో లచ్చు చెవి కొరికింది. లచ్చు మూలుగుతూ ఏడుస్తూ నా వొళ్ళో పడుకుంటే, అమ్మ టేపుతో దాని చెవి సరిచేసింది. తరువాత అది పిట్టల జోలికి వెళ్ళలేదు. ఒక రోజు టీవీలో సొరచేపను చూసి నాకూ ఒక సొర చేప కావాలని అమ్మను అడిగాను. అమ్మ ఒక సొరచేపను చేసి ఇచ్చింది. కానీ ఆ సొరచేప మా భోజనాల బల్లపై దిగులుగా రెప్పలు కొట్టుకునేది. సింకులో నీళ్ళు నింపి నేను దాన్ని నీళ్ళలోకి వదిలాను. కొంతసేపు ఆనందంగా తిరిగింది కానీ మెల్లమెల్లగా ముద్దగా తయారై సింకు అడుక్కు వెళ్ళిపోయింది. నేను దాన్ని రక్షిద్దామనుకున్నా అది ఒక తడి కాగితపు ముద్దగానే ఉండిపోయింది. సింకు అంచుమీద నిలబడి దీనంగా చూస్తూ, చెవులు వేలాడేసి, గొంతు దాటి బయటికి రానీయని అరుపుతో చేపను చూస్తున్న లచ్చు చూపు నేను నేరస్తుడిని అన్నట్లుంది.

అమ్మ ఈసారి రేకుతో సొరచేపను చేసింది. దాన్ని చిన్న బంగారు చేపలున్న ఒక గాజు తొట్టిలో వేశాము. అది ఆనందంగా తిరుగుతూ వుంటే తొట్టికి ఒక వైపు లచ్చు, మరో వైపు నేను ఆ సొరచేప బంగారు చేపలను వెంటాడడాన్ని చూసేవాళ్ళం. ఆ సమయంలో అవతలివైపు వున్న లచ్చు మొహాన్ని పూర్తిగా తొట్టికి ఆనించి కాఫీ కప్పులంత పెద్ద కళ్ళతో దానిని చూడడం నాకు ఒక అద్భుతం.

నాకు పది సంవత్సరాల వయస్సప్పుడు అదే ఊరిలోని ఇంకొక కొత్త ఇంటికి మారాం. ఇద్దరు పక్క ఇండ్ల ఆడవాళ్ళు మాకు స్వాగతం చెప్పడానికి మా ఇంటికి వచ్చారు. పానీయాల తరువాత పాత ఇంటి బిల్లులు కట్టడానికి నాన్న బయటికి వెళుతూ “ మీరేమీ మొహమాటపడకండి. నా భార్యకు ఇంగ్లీషు పెద్దగా రాదు. అందుకని మీతో సరిగా మాట్లాడలేదు. దీన్ని మీరు గర్వంగా భావించకండి”. అన్నాడు

భోజనాల బల్ల దగ్గర నేను చదువుకుంటూ వుంటే అమ్మ వంటగదిలో పాత్రలు సర్దసాగింది. పక్కింటి వాళ్ళు మాట్లాడుకోవడం వినిపిస్తూనే వుంది.

“ఆయన బాగానే వున్నారుకదా! అలా ఎందుకు చేసారంటావు?”

“ఏదో జరగకూడనిది జరిగే వుంటుంది. ఆ పిల్లాడిని చూసావా, చప్పిడి ముక్కూ, వాలు కళ్ళూ, తెల్లని మొహం, ఒక చిన్న దయ్యంలా లేడూ?వాడికి ఇంగ్లీషు వస్తుందంటావా?”

ఆడ వాళ్ళిద్దరూ “ఉష్” అనుకున్నారు. కాసేపటికి భోజనాల గదిలోకి వచ్చారు. “నీ పేరేమిటి?”

“జాక్” అన్నాను.

“అది చైనా పేరులా లేదే?”

ఇంతలో అమ్మ భోజనాల గదిలోకి వచ్చింది. వారిని చూసి ఒక చిరునవ్వు నవ్వింది. ముగ్గురూ త్రికోణాకారంలో నా చుట్టూ నిలబడ్డారు. చిరునవ్వులూ, తల వూపడాలూ తప్ప మాటలు లేవు. నాన్న వచ్చాడు….

*** *** ***

పక్కింటి మార్క్ అనే పిల్లాడు ఒక రోజు స్టార్ వార్స్ యాక్షన్ బొమ్మలతో వచ్చాడు. ఆ బొమ్మలలో ఒకటి ఓబీ వాన్ కేనోబి. ఓబీ చేతులు ఊపుతూ చిన్న గొంతుతో “బలం ఉపయోగించండి” అని అరిచాడు. కానీ వాడు నిజం ఓబీ లాగ లేడు. కాఫీ బల్లమీద వాడు అలా చేతులు ఊపుతూ “బలం ఉపయోగించండి” అని అరవడం ఐదు సార్లు చూసాం. “వీడు ఇంకా ఏం చేయగలడు?” అని అడిగాను. మార్క్ నొచ్చుకున్నట్లు చూసి “క్రింద రాసింది చదువు” అన్నాడు. చూసాను కానీ ఏం చెప్పాలో అర్థం కాలేదు.

నా నిశబ్దం మార్క్ ను నిరాశ పరిచింది. “నీ బొమ్మలు చూపించు” అన్నాడు.

అమ్మ చేసి ఇచ్చిన కాగితం బొమ్మలు తప్ప నా దగ్గర ఏమీ లేవు. పడకగదిలోంచి లచ్చును బయటికి తెచ్చాను. అప్పటికి లచ్చు బాగా మెత్తబడి పోయింది. దానిమీద కొన్ని సంవత్సరాలనుండి జిగురుతో టేపులతో వేసిన అతుకులున్నాయి. మునపటిలాగా గంభీరంగా లేడు. తెచ్చి కాఫీ బల్లమీద నిలబెట్టాను. హాలులోకి వచ్చేదారిలో ఇతర జంతువుల మెల్లని అడుగుల చప్పుడు వినబడుతోంది. ఇది లచ్చు అని చెబుతూ మెల్లగా ఇంగ్లీషులోకి మారి పులి అని చెప్పాను. లచ్చు మెల్లగా మార్క్ వైపు జరిగి అతడి వేళ్ళను వాసన చూస్తోంది. క్రిస్మస్ కాగితంతో చేసిన లచ్చు శరీరాన్ని గమనించి మార్క్ “ఇది పులిలాగా లేదు. మీ అమ్మ చెత్తనుండి దీన్ని చేసింది కదూ” అన్నాడు.

నేను ఎప్పుడూ లచ్చును చెత్తగా అనుకోలేదుగాని ఇప్పుడు మాత్రం ఒక పొట్లపు కాగితంతో చేసిన బొమ్మలా అనిపించింది. మార్క్ ఓబీ తలను తట్టాడు. లైట్లు వెలిగాయి. ఓబీ చేతులు ఊపుతూ “బలం ఉపయోగించండి” అని అరిచాడు. లచ్చు వెనక్కి తిరిగి ఓబీ మీదికి దూకి, కాఫీ బల్లపైనుంచి ప్లాస్టిక్ ఓబిని కిందకు తోసింది. ఓబీ కిందపడి విరిగాడు. ఓబీ తల ఊడి కుర్చీ కిందికి చేరింది. “ర్ర్ర్ర్” లచ్చు నవ్వింది. నేనూ నవ్వాను.

మార్క్ పిడికిలి బిగించి నా కడుపులో ఒక గుద్దు గుద్దాడు. “దీని ఖరీదెంతో తెలుసా? అసలు ఇప్పుడు ఇది అంగళ్ళలో కూడా దొరకదు. మీ అమ్మకోసం మీ నాన్న ఇచ్చిన వెల కంటే దీని వెల ఎక్కువ”.

నేను కింద పడిపోయాను. లచ్చు అరుస్తూ మార్క్ మొహం మీదికి దూకింది. మార్క్ భయంతో గట్టిగా అరిచాడు కానీ లచ్చు ఒక కాగితపు బొమ్మ మాత్రమే. వాడు దాన్ని పట్టుకుని చేతులతో నలిపి సగానికి చించి రెండు ముక్కలను రెండు ఉండలుగా చేసి నా మీదికి విసురుతూ “ఇదిగో నీ చైనా మూర్ఖపు చెత్త” అన్నాడు.

మార్క్ వెళ్ళిపోయాక చాలా సేపటివరకు ఆ ముక్కలను అతికించడానికీ, కాగితం సరిచేయడానికీ టేపులతో ప్రయత్నిస్తూనే వున్నాను. సాధ్యం కావడం లేదు. ఇంతలో ఇత జంతువులన్నీ వచ్చి చినిగి పోయిన లచ్చు చుట్టూ నా చుట్టూ దీనంగా నిలబడ్డాయి.

మార్క్ తో నా గొడవ అప్పుడే అయిపోలేదు. బడిలో మార్క్ అందరికీ తెలుసు. ఆ తర్వాత రెండు వారాలు బడిలో ఏం జరిగిందో నేను ఎప్పటికీ ఆలోచించకూడ దనుకున్నాను. రెండు వారాల తర్వాత బడి నుండి ఇంటికి రాగానే “ఎలా వున్నావు కన్నా! బడి ఎలా వుంది?” అని అడిగింది అమ్మ. నేను ఏమీ మాట్లాడకుండా నా గదికి వెళ్లాను. అద్దంలో చూసుకున్నాను. నేను ఆమెలాగ లేను. ఔను. ఆమెలాగ లేను.

భోజనం దగ్గర నాన్నను అడిగాను “నా మొహం చైనా మొహమా?” నాన్న తినే చాప్ స్టిక్స్ ను పక్కన పెట్టి ముక్కు దూలాన్ని కుడిచేతి మధ్య వేలితో రుద్దుకున్నాడు. బడిలో ఏం జరిగిందో నేను చెప్పనప్పటికీ ఆయనకేదో అర్థమైనట్లుంది. “కాదు కాదు” అన్నాడు. అమ్మ నాన్నవైపు అర్థం కానట్లు చూసింది. నా వైపు తిరిగి “షో జియావ్ చింక్” (అంటే ఏమిటి) అని అడిగింది.

“ఇంగ్లీషు మాట్లాడు” అన్నాను నేను. నా ముందు వున్న ఆహారం గిన్నెను చాప్ స్టిక్స్ ను దూరంగా తోసేసి “మనం అమెరికా ఆహారం తినాలి” అన్నాను.

“చాలా కుటుంబాలు అప్పుడప్పుడు చైనా వంటకాలు చేసుకుంటాయి” నాన్న సర్ది చెప్పబోయాడు.

“ మనం ఆ కుటుంబాలలో లేం”. నాన్న వైపు చూశాను. ఇతర కుటుంబాలలో చైనా నుంచి వచ్చిన అమ్మలు లేరు అనుకున్నాను.

నాన్న తల తిప్పుకుని అమ్మభుజంపై చేయి వేసి “నీకు వొక అమెరికా వంటల పుస్తకాన్ని తెస్తాను” అన్నాడు. అమ్మ నావైపు చూసి “బు హోచి?” భోజనం రుచిగా లేదా? అని అడిగింది.

“ ఇంగ్లీష్” గట్టిగా అరిచాను. “ఇంగ్లీష్ లో మాట్లాడు”.

 అమ్మ నా దగ్గరగా వచ్చి నా నుదుటిపై చేయి పెట్టబోతూ “ఫశావు లా”? జ్వరంగా ఉందా? అని అడిగింది.

అమ్మ చేతిని దూరంగా త్రోసి వేశాను. “ నాకు బాగానే ఉంది. నువ్వు ఇంగ్లీష్ లో మాట్లాడు”. గట్టిగా అరిచాను.

నాన్న అమ్మతో అన్నాడు “వాడితో ఇంగ్లీషులో మాట్లాడు. ఇలాంటి రోజొకటి వస్తుందని నీకు తెలియదా?

అమ్మ చేతులను దిగాలుగా జారవిడుచుకుంది. కూర్చుంది. నాన్ననూ నన్నూ మార్చి మార్చి చూస్తోంది. మాట్లాడాలని ప్రయత్నిస్తోంది. ఆపుతోంది. మళ్ళీ ప్రయత్నం. మాట బయటకు రాదు.

నాన్న అన్నాడు “ నువ్వు ఇంగ్లీషు నేర్చుకోక తప్పదు. నాతో నీ జీవితం సుఖంగా సాగింది. జాక్ పెరగాలి”. అమ్మ నాన్న వైపు చూసింది. నేను ప్రేమ అంటే అది ఇక్కడినుంచి వస్తుంది అంటూ తన పెదవులను చూపుడు వేలుతో తాకింది. నేను అయ్ (ప్రేమ) అంటే ప్రేమ ఇక్కడినుంచి వస్తుంది అంటూ తన చేతి చూపుడు వేలును తన గుండెల వైపు చూపింది. నాన్న తల ఊపి అన్నాడు “నువ్వు అమెరికాలో వున్నావు”.

నీటిలో పడిన నీటి ఏనుగులా అమ్మ కుర్చీలో కూలబడి పోయింది. లచ్చు మీదికి దూకి నీటి ఏనుగును అణచివేస్తే కాగితంలా మారిపోయినట్లు తయారైంది అమ్మ మొహం.

“నాకు కొన్ని నిజం బొమ్మలు కావాలి”.

నాన్న నాకొక స్టార్ వార్స్ యాక్షన్ బొమ్మల పూర్తి సెట్టు తెచ్చాడు. మార్క్ కు ఓబీ వాన్ కేనోబిని ఇచ్చేశాను. నా దగ్గరున్న కాగితపు బొమ్మలన్నింటినీ ఒక పెద్ద చెప్పుల పెట్టెలో పెట్టి నా పరుపు కిందికి తోసేశాను.

ఉదయానికి బొమ్మలన్నీ పెట్టెనుంచి తప్పించుకుని నా గదిలో వాటి వాటి స్థానాలకు చేరుకున్నాయి. అన్నింటినీ పట్టుకుని మళ్ళీ ఆ చెప్పుల పెట్టెలోవేసి పెట్టె గడియను టేపుతో మూసేశాను. ఆ బొమ్మలన్నీ ఎంత గొడవ చేసాయంటే చివరకు నేను ఆ పెట్టెను నా గదికి దూరంగా వున్న ఒక అటకపై వొక మూలకు తోశాను.

అమ్మ చైనా భాషలో మాట్లాడితే సమాధానం ఇచ్చేవాడిని కాదు. కొంత కాలానికి కొంచం ఇంగ్లీషులో మాట్లాడడానికి ప్రయత్నించింది కానీ ఆమె ఉచ్చారణా వాక్య నిర్మాణం చాలా కష్టంగా అనిపించేది. సరిదిద్దడానికి ప్రయత్నించేవాడిని. క్రమక్రమంగా నేను ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు అమ్మ మాట్లాడడమే మానేసింది. నాకు ఏదైనా కావాలంటే సైగలతో అడిగి తెలుసుకునేది. టీవీ కార్యక్రమాలలో కొడుకును హత్తుకునే అమెరికన్ అమ్మలలాగా నన్ను హత్తుకోవాలని చూసేది. నాకు ఎందుకో అది అతిగానూ, అసహజంగానూ అనిపించేది. ఆ విషయం తనకు అర్థమైనట్లుంది. అదీ మానేసింది.

“అమ్మతో అలా ప్రవర్తించకూడదు”. నాన్న నాతో అన్నాడు కానీ అయన నా కళ్ళలో కళ్ళు పెట్టి చూడలేకపోయాడు. ఈ కనెక్టికట్ నగరంలోనికి సుదూర చైనా గ్రామీణ ప్రాంతం నుండి ఒక అమ్మాయిని తీసుకు రావడం, ఆవిడ ఇక్కడ సర్దుకుపోవాలని చూడడం తప్పేమో అన్న అపరాధ భావంతో ఉండేవాడేమో అనిపించేది.

అమ్మ అమెరికా పద్దతిలో వండడం నేర్చుకుంది. నేను వీడియో గేమ్స్ ఆడుతున్నాను. ఫ్రెంచ్ నేర్చుకుంటున్నాను. అప్పుడప్పుడు వంట గది బల్లమీద అమ్మ పరిశీలిస్తున్న ఒక కాగితపు వెనుక భాగం నాకు కనిపించేది. కొంత కాలం తరువాత ఒక కొత్త కాగితపు బొమ్మ నా మంచం పక్కన ప్రత్యక్షమై నన్ను పలుకరిస్తున్నట్లు ఉండేది. వాటిని పట్టుకుని, వాటిలోని గాలినంతా పిండేసి, బలవంతంగా అటకమీద వున్న చెప్పుల పెట్టెలోకి తోసేసేవాడిని. నేను హై స్కూలులో చేరాక అమ్మ నాకోసం బొమ్మలు చేయడం మానేసింది. అయితే అప్పటికి మంచి ఇంగ్లీషు వాడే స్థితికి వచ్చింది కానీ ఆమె ఏ భాషలో మాట్లాడినా నాకు ఆసక్తి ఉండేది కాదు.

ఎప్పుడైనా ఇంటికి వచ్చి ఆమె చిన్న శరీరంతో వంటగదిలో బిరబిరా తిరుగుతూ తన మాతృ భాషలో ఏదో ఒక పాట పాడుకుంటూ వుండే ఆమెను చూస్తే ఈమేనా నాకు జన్మనిచ్చింది అనిపించేది. ఆమెకూ నాకూ ఏ పోలికలూ లేవు. ఆమె ఎక్కడో చంద్రమండలం నుండి వచ్చినట్లుగా ఉండేది. నేను గబగబా నా గదిలో దూరి నా అమెరికన్ ఆనందాన్ని వెతుక్కునే వాడిని.

నాన్న, నేను అమ్మ వున్న హాస్పిటల్ గదిలో ఆమెకు ఇరువైపులా నిల్చొని ఉన్నాము. అమ్మకు ఇంకా నలభై ఏండ్లు కూడా నిండలేదు. కానీ చాలా ముసలిగా అనిపించింది. తన శరీరంలోని బాధను కొన్ని సంవత్సరాలపాటు ఆమె బయటికి చెప్పుకోలేదు. దాన్ని ఒక చిన్న విషయంగా తీసి పారేసింది. డాక్టర్ల దగ్గరికి పోలేదు. ఇంటిముందుకు అంబులెన్సు వచ్చే సమయానికి ఆమె శరీరంలోని కాన్సర్ ఆపరేషన్ కు లొంగనంతగా వ్యాపించింది.

నా మనస్సు ఆ గదిలో లేదు. నాకు ఇప్పుడు కాంపస్ ఉద్యోగాల కాలము. నా ధ్యాసంతా కాంపస్ ఉద్యోగాల సాధనపైనే ఉన్నది. ఇంటర్వ్యూలలో వాళ్ళను ఎలా మెప్పించి ఉత్తీర్ణుడు కావాలా అనే విషయం మీదనే నా దృష్టి ఉంది. అమ్మ ఆ స్థితిలో ఉండగా నాకు అలాంటి ఆలోచనలు ఉండడం దారుణమే కానీ ఆ సమయానికి నా మానసిక స్థితి అదే.

అమ్మ స్పృహలోనే ఉంది. నాన్న తన రెండు చేతులతో అన్న ఎడమ చేతిని పట్టుకుని ఉన్నాడు. ఆమె నుదురును చుంబించడానికి ఆయన ముందుకు వొంగాడు. నాన్న అంత ముసలిగా బలహీనంగా ఉండటం నాకు అర్థం కాలేదు. ఆ క్షణం నాకు అమ్మ గురించి ఎంత తెలుసో నాన్న గురించి కూడా అంతే తెలుసునని అర్థమైంది.

అమ్మ నాన్నను చూసి నవ్వింది. “నేను బాగానే ఉన్నాను”.

నవ్వుతూనే నా వైపు తిరిగి “నువ్వు స్కూలుకు వెళ్లాలని నాకు తెలుసు. నాకోసం బాధపడకు, వెళ్ళు. ఇది అంత పెద్ద విషయం ఏమీ కాదు. మీ స్కూలు విషయాలపట్ల శ్రద్ధ వహించు”. ఆమె గొంతు చాలా బలహీనంగా ఉంది. చుట్టూ ఉన్న మిషన్ల శబ్దాల మధ్య ఆ గొంతు వినిపించడం కూడా కష్టమే.

అమ్మ చేతిని మృదువుగా తట్టాను. నాకు విమానానికి సమయం అవుతూ వుంది. ఉదయానికి కాలిఫోర్నియా లో ప్రకాశవంతమైన సూర్యోదయాన్ని చూడాలి. అమ్మ నాన్నతో ఏదో చెప్పింది. ఆయన తల ఊపి గదినుండి బయటికి వెళ్ళాడు.

“జాక్” తెరలు తెరలుగా వస్తున్న దగ్గు కొంచంసేపు ఆమెను మాట్లాడనివ్వలేదు. “ఒక వేళ నేను ఇంటికి రాలేకపోతే బాధతో నీ ఆరోగ్యం పాడు చేసుకోవద్దు. నీ జీవితంపై శ్రద్ధ వహించు. అటకమీద వున్న ఆ పెట్టెను నీతోనే ఉంచుకో. ప్రతి సంవత్సరం క్వింగ్ మింగ్ రోజున ఆ పెట్టెను ఒక సారి బయటికి తీసి నా గురించి ఆలోచించు. నేను ఎప్పుడూ నీతోనే ఉంటాను”.

‘క్వింగ్ మింగ్’ మృతులకోసం చైనీయులు జరుపుకునే పండగ రోజు. నా చిన్న తనంలోని క్వింగ్ మింగ్ రోజున మరణించిన ఆమె తలిదండ్రులకు ఆ సంవత్సరంలో తనకు జరిగిన మంచిని గురించి అమ్మ ఉత్తరం రాసేది.దానిని నాకు చదివి వినిపించేది. నేను ఏమైనా ఒక మాటంటే ఆ మాటను కూడా ఆ ఉత్తరంలో చేర్చేది. ఆ ఉత్తరాన్ని ఒక కొంగ ఆకారంలో మడిచి పడమటి దిక్కుకు వదిలేది. ఆ కొంగ తన రెక్కలను కదిలిస్తూ సుదూరాన ఉన్న ఫసిపిక్ సముద్రాన్ని దాటి చైనా వైపుగా అమ్మ కుటుంబాన్ని చేరడం చూసేవాళ్ళం. ఇది జరిగి చాలా సంవత్సరాలవుతోంది.

“నాకు చైనా కాలెండర్ తెలియదు”. నేను చెప్పాను. “విశ్రాంతి తీసుకో”.

“ఆ పెట్టే నీదగ్గరే ఉంచుకుని ఎప్పుడైనా ఆ పెట్టెను తెరువు. ఎప్పుడైనా ఒక సారి”

దగ్గు ముంచుకొస్తోంది. “సరే అమ్మా” ఆమె చేతిని మెల్లగా తట్టాను. “ హైజి, మామ అయి ని” దగ్గు తెరలు. కన్నా అమ్మ నిన్ను ప్రేమిస్తోంది. కొన్ని సంవత్సరాల కిందట ఈ మాట చెబుతూ అమ్మ తన చేతులను తన గుండెలపై ఉంచుకోవడం కళ్ళముందు మెదిలింది.

“సరే అమ్మా, ఇంక మాట్లాడకు”.

నాన్న తిరిగి వచ్చాడు. నాకు విమానానికి సమయమవుతోందని చెప్పాను. ఆలస్యమైతే విమానం తప్పి పోతుంది.

నేనెక్కడో నెవెడా పై ఎగురుతున్నప్పుడు అమ్మ ప్రాణాలు అనంత వాయువుల్లో కలిసి పోయాయి.

*** *** ***

అమ్మ మరణం తర్వాత నాన్న తొందరగా ముసలివాడైపోయాడు. ఆయనకు ఆ ఇల్లు చాలా పెద్దదిగా అనిపించి అమ్మివేశాడు. నేనూ నా స్నేహితురాలు సుసాన్ కలిసి సామాన్లు సర్దడంలో నాన్నకు సహాయం చేయడం కోసం వెళ్లాం. సుసాన్ అటకమీద వున్న చెప్పుల పెట్టెను చూసింది. ఆ పెట్టెలో చీకట్లో  ఉన్న కాగితపు బొమ్మలు గట్టిగా తయారై రంగు మారిపోయి ఉన్నాయి.

“నేనింతవరకు ఇంత చక్కని కాగితం కళ చూడలేదు” అంది సుసాన్. “మీ అమ్మలో ఒక అద్భుతమైన కళ ఉంది”.

కాగితపు జంతువులు కదలలేదు. బహుశా వాటిని కదిలించే అపూర్వ శక్తీ ఏదో అమ్మ మరణంతో మాయం అయిందో లేక అవి కదలడం నా భ్రమో తెలియలేదు. పసిపిల్లల జ్ఞాపకాలు నమ్మదగినవిగా ఉండవు.

రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఏప్రిల్ నెల మొదటి వారాంతంలో సుసాన్ లేని ఇంట్లో బద్ధకంగా టీవీ చానల్లు మార్చుతూ ఇంట్లో నేను ఒక్కడినే. సుసాన్ తన ఉద్యోగంలో భాగంగా అనంతమైన యాత్రలలో ఉంది.

సొరచేపలపైన ఒక డాక్యుమెంటరీ వస్తోంది. ఉన్నట్లుండి నా మదిలో అమ్మ సొర చేపను తయారు చేస్తుంటే, నేనూ లచ్చూ ఆసక్తిగా చూస్తున్న దృశ్యం కదలాడింది.

ఏదో కాగితం కదిలిన శబ్దం. ఒక చినిగిన టేపు, ఒక కాగితపు ఉండా పుస్తకాల అర దగ్గర పడి ఉంది. నేను వెళ్లి దాన్ని చెత్తలో వెయ్యడానికి చేతిలోనికి తీసుకున్నాను. ఆ కాగితపు ఉండ కదిలింది. విడివడింది. అది లచ్చు. ఎంత కాలమైంది లచ్చును గురించి ఆలోచించి, లచ్చు గాండ్రింపు. నేను వెళ్ళిపోయిన తరువాత అమ్మ లచ్చును మళ్ళీ అతికించి పెట్టినట్లు ఉంది. లచ్చు ఇప్పుడు అంతకు ముందు కంటే చిన్నదిగా ఉంది లేదా అప్పటి నా చిట్టిచేతులకు ఇదే పెద్దగా అనిపించేదేమో. సుసాన్ ఆ కాగితపు బొమ్మలను అపార్టుమెంటు మొత్తం అందంగా అలంకరించింది. బహుశా లచ్చు బాగా కనబడక పోవడంతో ఒక మూలన ఉంచిందేమో.

నేను నేలమీద కూచుని చూపుడు వేలుతో లచ్చును తగిలాను. దాని తోక ఊగింది. ఆటలోలా అది ముందుకు దూకింది. నవ్వొచ్చింది. దాని వీపు నిమిరాను. నా చేతికింద దాని గురగుర శబ్దం వినిపిస్తోంది.

“ఎలా ఉన్నావు బాల్య మిత్రుడా”.

లచ్చు ఆడటం ఆపి నా వొడిలోకి దూకి మడతలు విడివడడం మొదలైంది. నా వొడిలో ఆ కాగితం మడతలు వీడి బరువైన చైనా అక్షరాలు కనబడుతున్నాయి. నాకు చైనా భాష చదవడం రాదు. అయితే కొన్ని అక్షరాలు మాత్రం తెలుసు. అమ్మ చేతి రాత వొచ్చీ రాని రాతతో కొడుకును సంబోధిస్తూ

అంతర్జాలంలో సరిచూడడానికి కంప్యూటర్ దగ్గరికి వెళ్లాను. ఈ రోజు క్వింగ్ మింగ్. ఆ ఉత్తరాన్ని చైనా టూరిస్టు బస్సులు ఆగే ఒక ప్రదేశానికి తీసుకుని వెళ్లాను. అక్కడ కనిపించిన చైనా వాళ్ళందరినీ నాకు తెలిసిన చైనా భాషలో “మీరు చైనా భాష చదవగలరా?” అని అడిగాను. నా భాష వాళ్లకు అర్థమైందో లేదో గానీ చాలా మంది తల అడ్డంగా ఊపారు.

ఒక అమ్మాయి నాకు సహాయం చేయడానికి ముందుకొచ్చింది. ఇద్దరం వొక బెంచిపై కూర్చున్నాం. ఆ అమ్మాయి ఉత్తరం గట్టిగా చదువుతోంది. కొన్ని సంవత్సరాలక్రితం నేను మరచిపోవడానికి ప్రయత్నించిన భాష మళ్ళీ వినిపిస్తోంది. అది నాలో కరుగుతున్నట్లు ఉంది. నా చర్మంలోంచి, ఎముకల్లోంచి, సూటిగా హృదయాన్ని తాకుతున్నట్లుగా ఉంది.

కన్నా!

మనం చాలాకాలంగా మాట్లాడుకోడంలేదు. నేను నిన్ను ముట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు నీ కోపం నన్ను చాలా భయపెట్టింది. ఈ బాధ నా జీవితమంతా ఉంది. ఇప్పుడు మరింత జటిలమైంది. అందుకే నీకు రాయాలనుకున్నాను. నువ్వు ఎంతో ఇష్టపడే, నేను నీకు చేసి ఇచ్చిన కాగితపు జంతువులలో ఇది రాస్తున్నాను.

నా ఊపిరి ఆగి పోగానే ఈ బొమ్మలలో చలనం ఆగిపోతుంది. అయితే నా హృదయంలోని పూర్తి ప్రేమతో నీకు రాస్తే నేను నీకోసం ఈ పదాలలో ఈ కాగితాలలో ఉన్నట్లే ఉంటుంది. క్వింగ్ మింగ్ రోజున నీవు నన్ను తలచుకుంటే గతించిన వారి ఆత్మలు వారి వారి కుటుంబాలను చేరేందుకు అనుమతి లభిస్తే నన్ను నేను భాగాలు భాగాలుగా నీ ముందుంచగలనేమో. నేను నీకోసం చేసిన బొమ్మలు మళ్ళీ కదుల్తాయి. పరిగెత్తుతాయి. దూకుతాయి. అప్పుడు వాటి మీద అక్షరాలను నీవు చదవొచ్చు.

నా హృదయమంతా నిండిన ప్రేమతో నీకు రాయాలి కనుక అది చైనా భాషలోనే అయితే సరిపోతుంది.

ఇంతకాలం నేను ఎప్పుడూ నా జీవిత కథను నీకు చెప్పలేదు. నీ పసితనంలో నా కథను నీవు కొంచం పెద్దయ్యాక అర్థం చేసుకునే స్థితికి వచ్చాక చెప్పాలనుకున్నాను. కానీ ఎందుచేతనో అది నెరవేరలేదు.

నేను 1957 లో హెబ్రీ ప్రావిన్స్ లోని సిగులు గ్రామంలో పుట్టాను. నీ అవ్వా తాతలు అత్యంత పేద రైతుకూలీ కుటుంబాలనుంచి వచ్చారు. వారికి బంధువులు కూడా పెద్దగా లేరు. నేను పుట్టిన కొన్ని ఏండ్లకే చైనాలో దుర్భరమైన కరువు వచ్చింది. ఆ కరువు బారిన పడి 30 లక్షలమంది ప్రజలు చనిపోయారు. నాకున్న మొదటి బాల్యపు జ్ఞాపకం ఒక రోజు నిద్ర లేవగానే మన్ను తింటున్న మా అమ్మను చూశాను. మట్టితో తన కడుపు నింపుకుని ఇంట్లో పిండిని తన కూతురికోసం దాచేది మా అమ్మ.

క్రమంగా రోజులు మెరుగయ్యాయి. సిగులు గ్రామం కాగితపు కళకు ప్రసిద్ధి చెందింది. మా అమ్మ నాకు కాగితపు బొమ్మలు చేయడం, వాటికి ఊపిరి పోయడం నేర్పింది. ఆ గ్రామీణ జీవితంలో అది ఒక యదార్థ ఇంద్రజాలం. మేము పొలాలలోని మిడతలను తరమడానికి కాగితాలతో పక్షులను చేసి వదిలేవాళ్ళం. ఎలుకలను తరమడానికి కాగితంతో పులులను చేసేవాళ్ళం. చైనా కొత్త సంవత్సరం రోజున కొందరు మిత్రులతో కలిసి నేను యెర్ర కాగితంతో డ్రాగన్ బొమ్మ తయారు చేశాను. గత సంవత్సరపు పాత జ్ఞాపకాలను తడమడానికి దారాల చివర్ల లోని ఎర్రన్ని డ్రాగన్లను ఆకాశంలో ఎగురవేయడాన్ని నేను ఎప్పటికీ మరచిపోలేను. అది చూస్తే నువ్వు ఎంత ఇష్టపడేవాడివో.

1966 లో సాంస్కృతిక విప్లవం మొదలైంది. ఇరుగు పొరుగు వారు ఒకరికొకరు శత్రువులయ్యారు. అన్నలూ తమ్ముళ్ళూ ఒకరిమీద ఒకరు కలహాలకు దిగారు. ఎప్పుడో 1946 లో మా అమ్మ తమ్ముడు అంటే మా మామ చైనా వదిలి హాంగ్ కాంగ్ చేరాడని ఎవరో గుర్తు చేశారు. ఆయన అక్కడ ఏదో వ్యాపారం చేస్తున్నాడట. హాంగ్ కాంగ్ లో బంధువులు ఉండడం అంటే మేము గూఢచారులమో, చైనా శత్రువులమో అయినట్లు లెక్క. వీటన్నిటినీ మేము ఎదురీదాము. మీ అమ్మమ్మ పిచ్చిది. ఆ అవమానాన్ని భరించలేక ఒక బావిలో దూకి చనిపోయింది. కొంతమంది యువకులు వేటకు పనికివచ్చే ఈటెలతో మీ తాతను ఒక రోజు అడవులలోకి తీసుకెళ్ళారు. ఆయన ఇక తిరిగి రాలేదు.

నేను ఒక పది సంవత్సరాల అనాధ పిల్లనయ్యాను. నాకున్న ఒకేవొక బంధువు హాంగ్ కాంగ్ లోని మా మామ. ఒక అర్దరాత్రి రహస్యంగా సామాన్లు దక్షిణ దిశకు తీసుకెళ్ళే ఒక రైలులో ఎక్కాను.

కొన్ని రోజుల తరువాత దక్షిణాన వున్న గాంగ్ డాంగ్ ప్రావిన్స్ లో ఒక పొలంలో ధాన్యం దొంగిలిస్తున్నానని కొందరు యువకులు నన్ను పట్టుకున్నారు. నేను హాంగ్ కాంగ్ వెళ్లేందుకు మార్గమధ్యంలో ఉన్నానని చెప్పినప్పుడు వారు గట్టిగా నవ్వారు. “ ఈ రోజు నీ అదృష్టం బాగుంది. మేము హాంగ్ కాంగ్ కు ఆడ పిల్లల్ల్ని చేర్చే పని చేస్తున్నాం”. అన్నారు.

ఒక ట్రక్కు అడుగున మరికొంతమంది ఆడపిల్లలతో కలిపి వాళ్ళు నన్ను చైనా సరిహద్దు దాటించారు.

వాళ్ళు మమ్మల్ల్ని ఒక చోటుకు తీసుకెళ్ళి వరుసగా నిలబెట్టారు. మమ్మల్ని కొనే వారికి మేము తెలివిగా ఆరోగ్యంగా కనబడాలని వాళ్ళు చెప్పారు. కొన్ని కుటుంబాలు అక్కడికి వచ్చి మమ్మల్ని చూసేందుకు కొంత డబ్బు చెల్లించి మాలో ఒకర్ని ఎంచుకుంటారు.

అలా చిన్ కుటుంబం తమ ఇద్దరు పిల్లలనూ చూసుకోవడానికి నన్ను ఎన్నుకున్నారు. నేను ఉదయం నాలుగు గంటలకే లేచి వారికి అల్పాహారం తయారు చేసేదాన్ని. పిల్లలకు స్నానాలు చేయించి తిండి పెట్టే దాన్ని. ఆహారానికి కావాల్సిన వస్తువులకోసం బయటికి వెళ్ళేదాన్ని. ఇల్లంతా చిమ్మి అలికి బట్టలు వుతికేదాన్ని. పిల్లలు అటూ ఇటూ పోకుండా జాగ్రతగా చూసుకునేదాన్ని. వాళ్ళు రాత్రిళ్ళు నన్ను వంట గదిలోని ఒక గూట్లో పెట్టి తాళం వేసేవాళ్ళు. నేను కొంచం నిదానంగా పనిచేసినా, ఏదైనా పొరపాటు చేసినా కొట్టేవాళ్ళు. వాళ్ళ పిల్లలు తప్పు చేసినా నన్నే కొట్టేవాళ్ళు. నేను పొరపాటున ఇంగ్లీషు నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ పట్టుబడితే చితక బాదేవాళ్ళు.

నువ్వు ఇంగ్లీషు ఎందుకు నేర్చుకుంటున్నావు?” అడిగేవాడు చిన్.

“పోలీసులకు మామీద చాడీలు చెబుతావా? నువ్వు చైనా నుంచి వచ్చావని మేమూ చెబుతాము. వాళ్ళు నిన్ను జైల్లో పడేస్తారు”.

ఆరు సంవత్సరాలు దుర్భర జీవితం గడిపాను. ఒక రోజు సంతలో నేను రోజూ చేపలుకొనే కొట్టుగల ముసలావిడ నన్ను పక్కకు తీసుకెళ్ళింది.

“నీలాంటి పిల్లలు నాకు తెలుసు. నీకేన్నెండ్లు? పదహారు ఉండవూ? ఏదో ఒక రోజు నిన్ను కొన్న మనిషి పూటుగా తాగి నిన్ను పక్కలోకి లాగుతాడు. నువ్వు ఏమీ చెయ్యలేవు. ఆ విషయం వాడి భార్యకు తెలుస్తుంది. అప్పుడు నరకమంటే ఏమిటో నీకు తెలుస్తుంది. ఇలాంటి జీవితం నుండి బయట పడవా? నీకు సహాయం చేసేందుకు నాకు తెలిసిన కొందరున్నారు”.

ఆమె నాకు ఆసియా ఆడపిల్లల్ని కోరుకునే అమెరికా మగవారి గురించి చెప్పింది. నాకు వండడం, శుభ్రం చేయడం, భర్తను శ్రద్ధగా చూసుకోవడం తెలిసినట్లయితే నాకు ఒక అమెరికా భర్త దొరకుతాడనీ, నేను ఒక మంచి జీవితం గడప వచ్చనీ చెప్పింది. నా జీవితంలో నాలో చిగురించిన ఆశ అదొక్కటే. అలా నేను ఎన్నో అబద్దాలతో కేటలాగులోకి ఎక్కాను. మీ నాన్నను కలిశాను. మాదేమీ ఒక ప్రేమమయమైన కథ కాదు. అయితే ఇది నా కథ. కనెక్టికట్ నగర పరిసరాలలో నేనొక్కదాన్నే ఒంటరిగా. మీ నాన్న నాతో  ఎప్పటిలా దయగా ప్రేమగా ఉండేవాడు. నేను ఎప్పుడూ ఆయనపట్ల కృతజ్ఞతా భావంతో ఉండే దాన్ని. నన్ను ఎవరూ అర్థం చేసుకోలేదు. అలాగే జీవితంలో నాకు ఏదీ అర్థం కాలేదు.

అయితే ఏం. నువ్వు పుట్టావు. నీ మొహంలోకి చూసినప్పుడు నాకెంత ఆనందమనిపించిందో! నీరూపులో నేను మా అమ్మనూ మా నాన్ననూ నన్నుకూడా చూసుకున్నాను. నేను నా మొత్తం కుటుంబాన్ని కోల్పోయాను. నేను పుట్టి పెరిగి అమితంగా ప్రేమించిన సిగులులో నాకేమీ లేదు కానీ నువ్వున్నావు. వారు నిజం అని చెప్పడానికి నీ మొహం సాక్ష్యం.

ఇప్పుడు నాకు మాట్లాడడానికి ఒకరు దొరికారు. నీకు నేను నా భాష నేర్పాలి. నువ్వూ నేనూ కలిసి నేను ప్రేమించి కోల్పోయిన మొత్తం ప్రపంచాన్ని ఒక చిన్న భాగంగానైనా నిర్మించాలి. నువ్వు మొదటిసారి చైనా భాషలో మొదటిమాట మాట్లాడినప్పుడు అది మా అమ్మ గొంతులా అనిపించింది. ఆ రోజు కొన్ని గంటల పాటు ఏడుస్తూనే వున్నాను.

నీకు మొదటిసారి ఒక కాగితం బొమ్మను చేసి ఇచ్చినప్పుడు నీ నవ్వును చూసి ఇక ఈ ప్రపంచంలో నాకు ఏ బాధలూ లేవనుకున్నాను. నీవు కొంచం ఎదిగాక నాకూ మీ నాన్నకూ మధ్య మాటల వారధివయ్యావు. నాకు ఇప్పుడు నిజంగా మంచి జీవితం లభించింది. ఇప్పుడు మా అమ్మా నాన్నలు దగ్గర వుంటే వారికి మంచి భోజనాన్నీ మంచి జీవితాన్నీ ఇచ్చేదాన్నేమో. ప్రపంచంలోనే అత్యంత విషాదకరమైన విషయంగా చైనా వాళ్ళు భావించేదేమిటో తెలుసా? పిల్లలు పెరిగి పెద్దవాళ్ళయ్యాక అమ్మా నాన్నల ఇష్టాలను తీర్చేందుకు సిద్ధమైయ్యేసరికి వాళ్ళ ప్రపంచంలో అమ్మానాన్నలు లేరని గుర్తించడమే.

కన్నా! నీకు నీ చైనా కళ్ళు ఇష్టం లేదని నాకు తెలుసు. అవి నా కళ్ళు. నీకు నీ చైనా జుట్టు ఇష్టం లేదని నేనెరుగుదును. అది నా పోలికే. నీ పుట్టుక నాకెంత ఆనందాన్ని తెచ్చిందో తెలుసా! నీవు ఒక్కసారిగా నాతో మాటలు ఆపేసి నన్ను నా భాషలో మాట్లాడనీయనప్పుడు నా భావనలు నీకు తెలుసా. నేనెందుకో మరొక్కసారి నా సర్వస్వాన్ని కోల్పోయినట్లు అనిపించింది. కన్నా! నాతో ఎందుకు మాట్లాడవు. బాధతో రాయలేక పోతున్నా…….

*** *** ***

ఆ యువతి ఆ కాగితాలను నాకు తిరిగి ఇచ్చేసింది. నేను ఆమె మొహంలోకి చూడలేక పోయాను. పైకి చూడకుండానే అమ్మ ఉత్తరంలో ప్రేమ అనే పదం ఎక్కడుందో చూపించమని అడిగాను. ఆ పదాన్ని అమ్మ ఉత్తరంకింద అలా రాస్తూ ఉండిపోయాను.

ఆ అమ్మాయి నాకు దగ్గరగా వచ్చి తన చేతిని నా భుజంపై వేసింది. లేచి నన్ను మా అమ్మకు వొంటరిగా వదలి వెళ్ళిపోయింది. కాసేపటి తరువాత నా చేతిలో వున్న కాగితాన్ని మడిచి లచ్చుగా చేశాను. నా చేతులలో లాలించాను. గుర్రుమని శబ్దం చేసింది. ఇద్దరం ఇంటివైపు బయలుదేరాం.

—-&&&&—-

(కెన్ లియు అనే అమెరికన్ రచయిత రాసిన ఈ కథ ‘నెబ్యులా’, ‘హ్యూగో’, ‘వరల్డ్ ఫాంటసీ’ అవార్డులను పొందింది. 2016 లో కెన్ మొదటి సంకలనం లో ప్రచురితమయింది. ఈ కథ ఒక కథకున్న అన్ని లక్షణాలనూ ఆవిష్కరించింది.తెలుగు అనువాదమైన ఈ కథ బాగాలేదంటే ఆలోపం ఈ దుస్సాహసి అయిన ఈ అనువాదకుడిదే.)

– చంద్రశేఖర్, కర్నూలు

 

తన గురించి తానే రచయిత చంద్రశేఖర్: నేను కర్నూలులో ఉంటాను. నాన్న గారి వల్ల ఆంధ్ర సాహిత్యంపై మక్కువతో నేను చదివిన పద్య కావ్యం “విజయవిలాసం”. అందరి లాగే నా చదువుల మధు మాసాన్ని “చందమామ” “బాలమిత్ర” “బొమ్మరిల్లు” లతో ప్రారంభించడానికి కారణం మా పెద్దమ్మ “కృష్ణవేణమ్మ”. “రాబిన్సన్ క్రూసో” సంక్షిప్త నవలతో మొదలైన ఇంగ్లీషు పఠనం ఫాదర్స్ అండ్ సన్స్ నుండి డిస్గ్రేస్, డ్రీమ్స్ ఇన్ ది టైమ్స్ ఆఫ్ వార్ అలా కొనసాగుతూ…..

నేనంటే ఒక కూర్చబడ్డ పలు సమాజ శకలాలు తప్ప మరేమీ కాదనే ఎరుకతో జీవిస్తున్నాను. ‘Illusion and Reality’ సాహిత్యాన్ని అర్థం చేసుకోడానికి నాకున్న దిక్సూచి.

 

చంద్రశేఖర్

తన గురించి తానే రచయిత చంద్రశేఖర్: నేను కర్నూలులో ఉంటాను. నాన్న గారి వల్ల ఆంధ్ర సాహిత్యంపై మక్కువతో నేను చదివిన పద్య కావ్యం "విజయవిలాసం". అందరి లాగే నా చదువుల మధు మాసాన్ని "చందమామ" "బాలమిత్ర" "బొమ్మరిల్లు" లతో ప్రారంభించడానికి కారణం మా పెద్దమ్మ "కృష్ణవేణమ్మ". "రాబిన్సన్ క్రూసో" సంక్షిప్త నవలతో మొదలైన ఇంగ్లీషు పఠనం ‘ఫాదర్స్ అండ్ సన్స్’ నుండి ‘డిస్గ్రేస్’, ‘డ్రీమ్స్ ఇన్ ది టైమ్స్ ఆఫ్ వార్’ అలా కొనసాగుతూ..... నేనంటే ఒక కూర్చబడ్డ పలు సమాజ శకలాలు తప్ప మరేమీ కాదనే ఎరుకతో జీవిస్తున్నాను. ‘Illusion and Reality’ సాహిత్యాన్ని అర్థం చేసుకోడానికి నాకున్న దిక్సూచి.
 Mob: 9866608190

13 comments

  • కథ అంటే ఏమిటి? ఇది కథ మాత్రం కాదు. ఇది కథ అయితే మాత్రం. నేను ఇంతకాలం నేను చదివినవన్ని ఏవిటి? ఇది మ్యాజిక్. ఇది హార్ట్ టచింగ్. ఇంత మంచి విషయాలకు బొమ్మలు వేయడానికి నా వద్దకు రాకపోవడం అదృష్టం. దీన్ని బొమ్మల్లో చెప్పలేక నే ప్రతి రాత్రి వెక్కి వెక్కి ఏడవాల్సి వచ్చేది

    • మీ స్పందనకు ధన్యవాదాలు. కథలకు సంబంధించి నా శోధనలో ఈ కథ వొక భాగం.

  • ముగింపు చాలా ఆర్ద్రంగా ఉంది..ఒక గొప్ప కధ..

  • కథ, అనువాదం బాగున్నాయి. Use the Forceని శక్తిని ఉపయోగించు అంటే బాగుండేదేమో?

  • కథ బాగుందండి. అయితే అనువాదం ఇంకా బాగా చేసి ఉండొచ్చు. ‘అయ్’ , ‘లవ్’ లాంటి Chinese, English పదాలు అట్లానే ఉంచితే ఇంకా బాగుంటుంది.

    • కొన్ని పదాలు అలాగే ఉంచవలసి వచ్చింది సర్. తెలుగు చదువరులకు మరీ దూరం కారాదనే ఇలా.
      ధన్యవాదాలు.

  • హృదయాన్ని కదిలించే కథ. దీన్ని చదువుతుంటే ఏడు తరాలు దగ్గర నించీ ఎన్ని గుర్తొచ్చాయో!అంతే కాదు ఇలాంటి అమ్మలు కూడా నాకు తెలుసు.ఎంత గొప్ప కథ చదివించారు చంద్రశేఖర్..
    -.ప్రభు

  • హృదయాన్ని కదిలించే కథ. దీన్ని చదువుతుంటే ఏడుతరాల దగ్గర్నించి ఎన్ని గుర్తొచ్చాయో. నాకు తెలిసిన ఓక అమ్మ కూడా గుర్తొచ్చింది. ఎంత గొప్ప కత చదివించారు చంద్ర శేఖర్…..
    అద్దేపల్లి ప్రభు.

  • అమ్మ ఉత్తరం చదువుతోంటే…
    నిజంగా కళ్ళు చెమర్చాయి. బిడ్డ తల్లికి దూరం అవుతున్నపుడు తల్లి మానసిక వేదన…
    అక్షరాల్లో ఒలకడం కాసింతే. అది బిడ్డ,తల్లి మద్య
    కంటి స్పర్శ, కర స్పర్శకు మాత్రమే సాధ్యపడతాయి
    మంచి కథ అందించిన చంద్రశేఖర్ గారికి కృతజ్ఞతలు…..

  • వావ్! ఎలా చెప్పాలో తెలియటం లేదు.
    ఇంత అద్భుతమైన కథను అందించినందుకు హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు. అనువాదమనే అనుమానమే రాకుండా అద్భుతంగా వుంది కథనం.
    చిన్న మాటల్లోనే అద్భుతమైన హృదయావిష్కరణ. ప్రేమతో గుండెను తడిపి చిత్తడి చిత్తడి చేసిన కథ.
    ఇది రాయాలన్నా చేతులు వణుకుతున్నాయి. కళ్ళు వర్షిస్తున్నాయి. మొత్తం శరీరమే ఎందుకో వణుకుతోంది.

  • చంద్రశేఖర్ గారూ,
    ఇప్పుడే నేను ఆంగ్లంలో ఈ కథ చదువుతున్నాను.
    మీ తెలుగు అనువాదంలో మొదటి వాక్యం కొన్ని సెకన్లు నన్ను తికమకపరిచింది. ఆగకుండా ఏడుస్తూ వుండింది అమ్మానాన్నలా, లేక కథకుడా అన్నది తెలియలేదు. ఆ వాక్యం నాకు “అమ్మానాన్నలే ఏడుస్తూ వుండటం” అతని జ్ఞాపకమేమో అనుకున్నాను. తర్వాతి వాక్యం “నా ఏడుపు…” మాత్రమే నా సందేహాన్ని/తికమకను సరిచేసింది.
    ఇప్పుడు ఆంగ్లంలో కథ చదువుతుంటే.. ఇది అనువాదంలో తప్పు అని తెలుస్తోంది.

    ఆ వాక్యాన్ని.. “అమ్మానాన్నలు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆగకుండా నేను ఏడుస్తూ వుండడం నా మొదటి జ్ఞాపకం..” మారిస్తే ఆ గందరగోళం వుండదని నా అభిప్రాయం.
    పైగా మాత్రుకలో అది రెండు వాక్యాల్లో వుంది. దాన్ని ఒకే వాక్యంలోకి కుదించడం అవసరం లేదనిపిస్తోంది.
    “ఏడతెగని నా ఏడుపు ఒకానొక నా మొదటి జ్ఞాపకం. అమ్మానాన్నలు ఎంత ప్రయత్నించినా వూరుకునేవాన్ని కాదు.”
    ఇలా రెండువాక్యాల్లో వుంటే ఇంకా సరళంగా వుండేదేమొ కూడా.

    • ప్రియమైన ప్రసాద్ గారూ. నా అనువాదం మీతో మాతృకను కూడా చదివించిందంటే అది మూలకథ గొప్పదనం. అనువాదం చేస్తున్నప్పుడు నేనూ కథకుడుగా మారి పోయినట్లున్నాను. చదివిన వెంటనే కలిగిన ఉద్వేగం భావాల ప్రకటనను వడివడిగా దంచేసింది.
      తెలుగులో విభక్తులూ ప్రత్యయాలూ కథ చెప్పడానికి ఉపయోగపడతాయనీ, తెలుగు చదువరులు స్పూన్ ఫీడింగ్ అవసరమున్నవారు కాదనీ నా నమ్మకం. ఈ కథకు వచ్చిన స్పందన నా నమ్మకాన్ని రుజువు చేసింది.
      మీ సలహాలు నా భవిష్యత్తు అనువాదాలకు గుర్తుంచుకుంటాను.
      మీ అమూల్యమైన స్పందనకు ధన్యవాదాలు.
      మీతో మాట్లాడడానికి వీలుగా నా మొబైల్ నంబర్ ఇస్తున్నాను.
      మీలాంటి మిత్రుల పరిచయాన్నిచ్చిన కెన్ కు ఈ సందర్భంగా మరొక్కసారి ధన్యవాదాలు.
      9866608190.

      చంద్రశేఖర్

Categories

Your Header Sidebar area is currently empty. Hurry up and add some widgets.